Düz Tabanlık (Pes Planus) Nedir?
Düz tabanlık, ayakta doğal kavis (ark) bulunmaması durumudur. Ayağın orta kısmı yere temas eder.
Düz Tabanlığın Belirtileri ve Bulguları Nelerdir?
Düz tabanlığın temel bulgusu ayak kavisinin olmamasıdır. Bazı durumlarda düz tabanlık; ayak, ayak bileği veya diz ağrısına neden olabilir.
Düz Tabanlık Neden Olur?
Çoğu bebek ve küçük çocukta düz tabanlık görülür. Bebeğinizin ayaklarının düz görünmesinin iki temel ve tamamen doğal sebebi vardır. Birincisi, ayak tabanında, tam da kavisin olması gereken yerde bulunan kalın bir yağ yastıkçığıdır. Bebek yağı, henüz oluşmaya başlamış olan kemiksel arkı gizler ve ayağa o sevimli, tombul ve düz görünümünü verir.
Büyüdükçe ayak kavisi genellikle gelişir. Ancak bazı kişilerde bu kavis hiç oluşmaz. Özellikle yaygın eklem laksitesi (eklem gevşekliği) olan ve diğer insanlara göre eklem hareketleri daha esnek olan kişilerin neredeyse hepsinde esnek düztabanlık görülür. Kalıtımsal (ailevi) olarak da düztabanlık görülebilir.
Düz tabanlık ayrıca şu nedenlerle de ortaya çıkabilir:
- Aşil tendonunun kısa/gergin olması (“topuk kordonu kısalığı”)
- Kas problemleri
- Ayak kemiklerinin gelişimindeki yapısal sorunlar
Down sendromu veya osteogenezis imperfekta gibi bazı genetik hastalıkları olan çocuklarda düz tabanlık görülebilir. Ayrıca düz tabanlık ailevi olabilir.
Düz Tabanlığın Farklı Türleri Nelerdir?
İki tip düz tabanlık vardır:
- Esnek (fleksibl) düz tabanlık: Çocuk yürürken ayak kavisi görülmez; ancak otururken veya parmak ucunda durduğunda kavis ortaya çıkar.
- Rijid (sert) düz tabanlık: Yürürken, otururken ya da parmak ucunda dururken ayak kavisi hiç görülmez.
Çocuklarda Düz Tabanlığın (Pes Planus) Fark Edilmesi
Çocuğunuzda düz tabanlığı fark etmek, sorunun çözümüne yönelik ilk adımdır. Aşağıdaki belirti ve bulgulara dikkat edin:
- Ayak Yorgunluğu: Özellikle yoğun fiziksel aktivite sonrasında ayaklarda çabuk yorulma veya sızlama.
- Ağrı: Fiziksel aktivite sırasında ya da sonrasında ayak bileğinin iç kısmında, ayak kavsinde veya baldırda ağrı.
- Yürüme Bozuklukları: Yürüyüş şeklinde fark edilir değişiklikler; ayağın aşırı içe basması (overpronasyon) ya da dışa basması (supinasyon) gibi.
- Ayakkabı Sorunları: Ayakkabı tabanının bir tarafında belirgin ve aşırı aşınma olması.
- Görünüm: Ayakta dururken ayakların düz görünmesi ya da ayak kavsinin yere temas ediyor gibi görünmesi.
Düz Tabanlık Nasıl Tanı Konur?
Doktorlar çoğu zaman öykü alarak ve fizik muayene yaparak düz tabanlığı tanıyabilir. Gerekli durumlarda röntgen gibi görüntüleme yöntemleri istenebilir.
Düz Tabanlık Nasıl Tedavi Edilir?
İyi haber şu ki, düz tabanlığı olan birçok çocukta tedaviye gerek olmaz ve durum zamanla düzelir. Ancak ağrıya neden olan veya kemik problemleri ya da tendon gerginliği ile ilişkili düz tabanlıkta tedavi gerekebilir. Tedavi seçenekleri şunları içerebilir:
- Destekleyici Ayakkabılar: Ayak kavisini destekleyen ve yeterli yastıklaması olan ayakkabılar tercih edilmelidir.
- Uygun Olmayan Ayakkabılardan Kaçınma: Yüksek topuklu veya kavis desteği olmayan ayakkabılardan uzak durulmalıdır.
- Tabanlık (Ortez) Kullanımı: Kişiye özel veya hazır ortopedik tabanlıklar ek destek ve konfor sağlayabilir.
- Egzersiz ve Germe: Basit germe egzersizleri ve fizik tedavi, ayak ve ayak bileği kaslarının güçlenmesine ve esnekliğin artmasına yardımcı olabilir.
- Kilo Kontrolü: Sağlıklı kilonun korunması, ayaklara binen yükü ve ağrıyı azaltır.
- Düzenli Kontroller: Çocuğun gelişimini izlemek için çocuk ortopedi hekimiyle düzenli takip önerilir.
- Cerrahi (Nadir Durumlarda): Ameliyat genellikle yalnızca diğer tedavilerin başarısız olduğu ağır vakalarda düşünülür.
Endişelenmeli miyim?
Özellikle yürümeye yeni başlayan çocuklarda düz tabanlık genellikle endişe verici değildir. Pek çok çocuk büyüdükçe bu durumdan kendiliğinden çıkar. Ancak çocuğunuz düz tabanlık nedeniyle ağrı yaşıyor veya günlük aktivitelerinde zorlanıyorsa, mutlaka bir doktora ya da podiatri/ortopedi uzmanına başvurulmalıdır. Uzman, sorunun ciddiyetini değerlendirir ve gerekirse uygun tedaviyi planlar.
Ne Zaman Doktora Başvurmalıyım?
Aşağıdaki durumlarda doktorunuza başvurun:
- Çocuğunuzda düz tabanlık varsa ve ayak, ayak bileği veya diz ağrısı gelişirse
- Çocuğunuzun ayak kavisi normal iken sonradan düz tabanlık gelişirse
- Denge ve yürümede zorluk varsa