Gelişimsel Kalça Displazisi (GKD) Nedir?
Gelişimsel kalça displazisi (GKD), kalça ekleminin normalden farklı şekilde oluşması veya gelişmesi durumudur. Kalça, bir top-yuva (ball-socket) eklemidir. Eğer top kısmı (femur başı) yuva kısmı (asetabulum) içinde doğru konumda değilse, kalça eklemi normal şekilde gelişemez.
Kalça Displazisi Türleri
- Asetabular displazi: Femur başı yuva içinde kalır ancak yuva yeterince derin değildir ve femur başını yerinde tutamaz.
- Çıkabilir kalça (Disloke olabilen): Kalça normal konumda veya yarı çıkık (kısmen yuva dışında) durumda olabilir; muayene sırasında uygulanan basınçla femur başı tamamen yuva dışına çıkabilir.
- Çıkık kalça (Disloke): Çocuk dinlenme halinde iken femur başı tamamen yuva dışındadır.
- Sublukse kalça : Dinlenme halinde femur başı bütünüyle yuva içinde normal konumda değildir; kısmen yuva dışındadır.
Bebeklerde Kalça Displazisinin Nedeni Nedir?
Gelişimsel kalça displazisi yaklaşık 1000 doğumda 3-5 oranında görülür. Kesin nedeni bilinmemekle birlikte bazı risk faktörleri tanımlanmıştır.
Kalça displazisi bazı ailelerde daha sık görülebilir. Ayrıca bebeğin anne karnında makat geliş (ters) pozisyonunda olması, kalça ve uyluk kaslarına baskı oluşturarak kalçanın eklemden çıkmasına neden olabilir.
Kalça Displazisi İçin Risk Faktörleri
- Ailede gelişimsel kalça displazisi öyküsü bulunması
- İlk çocuk olmak
- Kız bebek olmak
- Gebelik sırasında bebeğin makat geliş pozisyonunda olması
- Çoğul gebelik (ikiz, üçüz vb.)
Gelişimsel Kalça Displazisinin Önemi
Gelişimsel kalça displazisi ne kadar erken tanınır ve tedavi edilirse, çocuğun kalçasının normal gelişme şansı o kadar artar.
Bu durum bazı gelişim basamaklarını (oturma, emekleme gibi) geciktirebilir veya zorlaştırabilir. Tedavi edilmezse ilerleyen dönemlerde:
- Yürüme bozuklukları
- Bacak uzunluk farkı
- Erken yaşta kalça kireçlenmesi (artrit)
- Kalça ağrısı
gibi sorunlara yol açabilir.
Gelişimsel Kalça Displazisi Nasıl Tanınır ve Tedavi Edilir?
Bebeklerde kalça displazisini özellikle yenidoğan döneminde fark etmek zor olabilir. Bu nedenle rutin bebek kontrollerinde sağlık profesyonelleri kalça muayenesini dikkatle yapar.
Eğer risk faktörleri varsa veya kalça displazisinden şüpheleniliyorsa, bebeğin kalçaları ultrason ile değerlendirilir. En uygun değerlendirme dönemi 4-6. Haftalar arasıdır, ancak değerlendiren hekim daha erken de isteyebilir. Kalçaların deneyimli bir ekip tarafından, özellikle çocuk kalça ultrasonu konusunda deneyimli bir hekim tarafından incelenmesi önemlidir.
Eğer çocuğunuzda kalça displazisi saptanırsa, sorunun erken dönemde tedavi edilmesi çok önemlidir. Kalça displazisinin düzeltilmesi için farklı tedavi yöntemleri vardır.
Tedavi;
- çocuğun yaşına
- kalça displazisinin derecesine
göre planlanır.
Pavlik Bandajı/ Tübingen Ortezi:
Pavlik bandajı, 6 ay ve daha küçük bebeklerde kullanılan bir tedavi yöntemidir. Pavlik bandajı, kalçanın top kısmını (femur başını) kalça yuvası içinde doğru pozisyonda tutar ve kalça eklemi çevresindeki bağların zamanla sıkılaşarak kalçayı daha stabil hale getirmesine yardımcı olur.
Bebekler genellikle bu bandajı 6–12 hafta boyunca günün büyük kısmında (tam zamanlı) kullanırlar. Bazı durumlarda çocuk ortopedi hekimi, tedavinin ilerleyen dönemlerinde bandajın kullanım süresini kademeli olarak azaltabilir.
Daha kilolu ve büyük bebeklerde Tübingen ortezi de tercih edilebilir.
Tedavi öncesinde ve tedavi sırasında kalçanın durumu ultrason veya röntgen ile takip edilir. Tedavi tamamlandıktan sonra da kalça gelişiminin normal ilerlediğinden emin olmak için çocuk büyüme tamamlanıncaya kadar belirli aralıklarla röntgen ile kontrol edilir.